Kurallar kısaca
Klasik Sudoku, dokuz küçük 3×3 kutuya bölünmüş bir 9×9 ızgarada oynanır. Bazı rakamlar sabit ipucu olarak verilir. Göreviniz, üç kuralı sağlayarak her boş hücreyi 1'den 9'a bir rakamla doldurmaktır:
- Her satırda 1–9 rakamları tam olarak birer kez bulunur.
- Her sütunda 1–9 rakamları tam olarak birer kez bulunur.
- Her 3×3 kutuda 1–9 rakamları tam olarak birer kez bulunur.
Hiçbir toplama ya da hesap yoktur. Rakamların yerine dokuz farklı simge koysanız bulmaca değişmezdi. Önemli olan, yalnızca geçerli yerleşimler kalana dek olanaksız konumları elemektir.
Felt & Wood'da boş bir hücre seçip 1–9 tuşlarını ya da rakam tuş takımını kullanırsınız. Temizle düğmesi kendi girdiğiniz değeri siler. Sabit ipuçları daha koyudur ve değiştirilemez; sizin girdikleriniz farklı renkte belirir. Aynı birimde tekrarlayan rakam bir çakışma olarak vurgulanır ve Geri Al son hamleyi eski haline döndürür. Zorluk değiştirmek, üst seviyelerde daha az ipucu içeren yeni bir bulmaca başlatır.
Sistematik bir taramayla başlayın
En kolay çıkarımlar çoğu zaman tek bir aday bile not almadan görünür. Bir rakam seçin — diyelim 7 — ve her 3×3 kutuyu inceleyin. Kutudan geçen satır ve sütunlardaki mevcut 7'ler o kutudaki hücreleri eler. Geriye tek hücre kalırsa, o hücre 7 olmalıdır. Aynısını dokuz rakamın tümü için yineleyin.
Sonra tek tek satır ve sütunları tarayın. Bir satırda zaten 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9 varsa, tek boş hücresi 7 olmak zorundadır. Buna açık tek denir: hücrenin kendisinde yalnızca tek bir geçerli rakam vardır.
Gizli tek biraz daha zor fark edilir. Bir satırda birçok boş hücre olabilir ve her birinin birden çok adayı bulunabilir, ama belki içlerinden yalnızca biri 7'yi alabilir. 7 diğer adayların arasında "gizlenmiştir", yine de yeri kesindir. Gizli tekler sütun ve kutularda da görülür.
Tüm tahtaya bakıp donup kalmak yerine tekrarlanabilir bir sırayla ilerleyin:
- Her kutuyu 1'den 9'a rakamlar için tarayın.
- Her satırı eksik rakamlar için tarayın.
- Her sütunu eksik rakamlar için tarayın.
- Bir rakam yerleştirdikten sonra onun satırını, sütununu ve kutusunu hemen yeniden tarayın.
Tek bir yerleştirme aynı anda üç birimi değiştirir ve çoğu zaman bir çıkarım zinciri başlatır.
Adayları karmaşa yaratmadan kullanma
Doğrudan tarama tıkandığında her boş hücrenin olası rakamlarını listeleyin. Bir aday, yalnızca o hücrenin satırında, sütununda ve kutusunda yoksa geçerlidir. Örneğin satır 1, 2 ve 5'i, sütun 3 ve 8'i, kutu ise 4 ve 9'u eliyorsa geriye sadece 6 ve 7 kalır.
Adaylar geçici olasılıklardır, taahhüt değil. Bir rakam yerleştirdikçe onları güncelleyin. En dolu bölgeden başlayın: neredeyse tamamlanmış bir satır, sütun ya da kutu. Adayları not modunda tutarsanız tahta derli toplu kalır.
İkililer ve üçlüler
Bir satırdaki iki hücrenin her birinde yalnızca {2, 8} bulunabildiğini varsayalım. Bu iki rakam bir sırayla tam o iki hücreye yerleşmek zorundadır. Dolayısıyla 2 ve 8, aynı satırdaki diğer tüm hücrelerden silinebilir. Buna açık ikili denir.
Aynı mantık, tam olarak aynı üç adayı paylaşan üç hücre için de geçerlidir. İkililer ve üçlüler satır, sütun ve kutularda çalışır.
Gizli ikili ise gözlemi tersine çevirir. 3 ve 9 rakamları bir kutuda yalnızca aynı iki hücrede aday olarak görünüyorsa, o hücreler 3 ve 9'u barındırmalıdır — şu an başka adaylar taşısalar bile. O iki hücreden diğer adayları silin.
Sırf iki hücre iki ortak adayı paylaşıyor diye ikili demeyin. Açık ikilide her iki hücre de bu iki rakamla sınırlı olmalıdır. Gizli ikilide ise bu iki rakam aynı birimde başka hiçbir yerde bulunmamalıdır.
Kutu-satır ilişkileri
Kutular ve düz çizgiler üst üste biner; bu da yararlı çıkarımlar doğurur. Sol üst kutuda 5 için tüm olası konumların o kutunun en üst satırında toplandığını düşünün. 5, bu hücrelerden birine gelmek zorunda olduğundan, aynı satırın kutu dışındaki hiçbir hücresi 5 olamaz. Bu örüntüye çoğu zaman işaret eden ikili ya da üçlü denir.
Tersi de işe yarar. Bir satırda 5 için tüm adaylar tek bir 3×3 kutunun içinde kalıyorsa, 5 o kutunun diğer hücrelerinde bulunamaz.
Bu çıkarımlar rakamı hemen yerleştirmez. Aday eler ve çoğu zaman bir sonraki taramada bir tek ya da ikiliyi açığa çıkarır. Orta düzey Sudoku büyük ölçüde bu küçük ama kesin elemeleri yapmak ve neyin kilidini açtıklarını fark etmektir.
Güvenilir bir çözüm rutini
Bulmaca tıkandığında şu döngüyü kullanın:
- Yalnızca tek adayı kalan her hücreyi kontrol edin.
- Her satır, sütun ve kutuda yalnızca tek konumu olan bir rakam arayın.
- Sınırlı birimlerde açık ikili ya da üçlü arayın.
- Bir kutu içinde tek satıra ya da bir satır içinde tek kutuya sıkışan rakamları arayın.
- Adayları güncelleyip yeniden teklere dönün.
En çok dolu hücre içeren birimlerden başlayın, ama seyrek bir birimi sonsuza dek görmezden gelmeyin. Başka bir yerdeki çıkarım onu değiştirmiş olabilir. Satır, sütun, kutu ve tek tek rakamlar arasında dönüşümlü ilerlemek tünel görüşünü engeller.
Bir yerleşimin zorunlu olduğunu düşünüyorsanız, girmeden önce nedenini söyleyin: "Bu kutuda 4 için tek yer burası" ya da "Bu hücrede 9'dan başka aday yok." Bu kısa kontrol, kazara yapılan tahminleri yakalar.
Sık yapılan hatalar
Yalnızca satır ile sütunu kontrol etmek. Her yerleşim 3×3 kutu kuralını da sağlamalıdır. Bir rakam iki düz çizgide güvenli görünüp yine de kutudaki bir değeri tekrarlayabilir.
Adayları güncellemeyi unutmak. Doğru bir yerleşim, üç ayrı birimdeki eski notları geçersiz kılabilir. O adayları hemen silin.
İkiliyi yanlış okumak. İkisinde de 2 ve 8 bulunan iki hücre, biri fazladan başka bir aday taşıyorsa açık ikili değildir. Bir şeyi elemeden önce koşulu tam olarak doğrulayın.
Tahta sessiz görününce tahmin etmek. Tıkanan bir tahta genellikle farklı bir tarama ister. Rakam rakam gidin, dallanmadan önce kutu-satır ilişkilerine ve ikililere bakın.
Bir çelişkiden sonra devam etmek. Vurgulanan bir tekrar, hiç adayı kalmayan bir hücre ya da eksik bir rakamın sığacağı hiçbir yerin bulunmadığı bir birim, önceki bir hatayı gösterir. Çelişki kaybolana dek Geri Al ile hamleleri alıp mantığı yeniden gözden geçirin.
Zorluk seviyeleri ve gelişim
Zorluk yalnızca ipucu sayısıyla belirlenmez, ancak ipucu sayısı başlangıçta ne kadar bilgi bulunacağını güçlü biçimde etkiler. Kolay bulmacalar genellikle daha çok tek açığa çıkarır. Normal bulmacalar daha geniş aday taraması ve basit ilişkiler ister. Zor bulmacalar daha az ipucuyla başlar ve daha uzun eleme zincirleri gerektirebilir.
Gelişmek için hızdan çok doğruluğa öncelik verin. Bir birimi dikkatle çözün, aday notlarını güncel tutun ve ilk hatada baştan başlamak yerine Geri Al'ı bir öğrenme aracı olarak kullanın. Zamanla gizli tekler, ikililer ve işaret eden örüntüler göze tanıdık gelmeye başlar. Amaç daha hızlı hesaplamak değil, kısıtlamaları daha güvenilir biçimde tanımaktır.